MRSA

Wat is MRSA?

MRSA (Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus) is een bacterie die bekend is vanwege zijn ongevoeligheid (resistentie) voor onder andere het antibioticum Methicilline. Het is voor het eerst aangetroffen in het begin van de 60er jaren van de vorige eeuw in een ziekenhuis in London en staat sindsdien bekend als de ‘ziekenhuisbacterie‘. De rol die MRSA speelt als resistente bacterie in o.a. ziekenhuizen is sindsdien alleen maar toegenomen en ondanks vergaande maatregelen om besmettingen te voorkomen lijkt het aantal uitbraken alleen maar toe te nemen.

Besmetting en preventie

Het is moeilijk te achterhalen waar een besmetting precies ontstaat. De bacterie kan zich namelijk op diverse manieren verspreiden. Besmetting vindt met name plaats door direct huidcontact via de handen. De bacterie kan worden overgedragen door patiënten, maar ook door medewerkers die in een besmette omgeving zijn geweest. De bacterie nestelt zich in de vezels van beddengoed, kleding en schoeisel, maar kan zich ook bevinden op muren, plafonds, lichtschakelaars, beddenframes etc. waardoor besmetting al kan ontstaan door contact met deze voorwerpen.

De bacterie is niet alleen een probleem binnen ziekenhuizen. Via onafhankelijke wegen zijn de bacteriën ook ontstaan buiten het ziekenhuis en waarschijnlijk door overmatig gebruik van antibiotica, heeft zich ook een vorm ontwikkeld in de veehouderij. In Nederland spreken we hierbij van ‘vee gerelateerde (vee)-MRSA‘. Een groot percentage van alle veehouderijen is besmet met deze vorm en de bacterie kan daarbij van dier op mens worden overgedragen. Veehouders en anderen die beroepsmatig met varkens en kalveren werken lopen hierdoor een verhoogd risico om besmet te worden en ongeveer 30% van hen is drager van dit type.

Een goede hygiëne kan de kans op besmetting verkleinen. Mensen die drager zijn wordt geadviseerd om regelmatig de handen, kleding, beddengoed, gordijnen etc. te wassen om verdere besmetting te voorkomen. Meer informatie hierover is o.a. te vinden op www.mrsa-net.nl.

MRSA soorten en hun eigenschappen

Internationaal worden de drie groepen als volgt aangeduid:

  • Hospital Associated (HA)-MRSA
  • Community Associated (CA)-MRSA
  • Livestock Associated (LA)-MRSA

Naast de gezamenlijke resistentie tegen Methicilline heeft elk van deze groepen nog specifieke kenmerken wat betreft additionele antibioticum resistenties en/of virulentie factoren. Elke groep kan daarbij ook weer onderverdeeld worden in diverse typen en subtypen met hun eigen kenmerken.

Staphylococcus aureus heeft de eigenschap om heel gemakkelijk erfelijke informatie van andere micro-organismen op te nemen. Dit is dan ook de verklaring voor de grote variëteit in resistenties tussen de diverse stammen. Met name binnen de CA-stammen komen multiple resistenties voor en deze worden daarom ook wel aangeduid met Multi Resistente Staphylococcus Aureus.

De resistentie tegen Methicilline danken de stammen aan genetische informatie die door het bacteriële chromosoom is opgenomen van een ander micro-organisme waarvan de oorsprong nog niet met zekerheid is vastgesteld.

Ziekteverschijnselen en behandeling

De bacterie bevindt zich met name op de huid en in de neus van de drager, maar kan ook in de keel, darmen en urine voorkomen. Gezonde mensen die drager zijn, hebben vrijwel geen last van ziekte verschijnselen, zij raken de bacterie ook meestal vanzelf weer kwijt. Voor mensen met een verlaagde weerstand vormt besmetting met MRSA echter een groot risico, het kan niet alleen zeer slecht genezende huidinfecties veroorzaken, maar ook longontsteking, bloedbaaninfecties en ontstekingen in de botten.

Behandeling van de infectie is in de meeste gevallen nog wel mogelijk, maar door de uitgebreide resistentie wel lastig. Er bestaan nog een paar middelen die de bacterie kunnen doden, maar om verdere resistentie te voorkomen worden deze alleen gebruikt bij personen die door de bacterie een infectie hebben opgelopen. Bij alleen dragers wordt geprobeerd de bacterie te verwijderen door het gebruik van desinfecterende zeep en een speciale zalf. De meeste mensen genezen volledig na behandeling.

De mens ontwikkelt geen afweer en daarom kan men steeds weer opnieuw besmet raken.