HPV

Wat is HPV?

HPV is de afkorting van Humaan Papillomavirus. Het HPV virus is zeer besmettelijk en wordt veelal overgedragen door seksueel contact. Huid op huid contact, vooral via huid in de schaamstreek en zelfs het gezamenlijk gebruik van een vochtige handdoek kan al voldoende zijn om een besmetting op te lopen. Ook via de vingers kan het HPV virus worden overgedragen.

Er zijn meer dan 80 verschillende typen HPV bekend. Slechts een klein aantal hiervan kan kanker veroorzaken. Ongeveer 15 typen kunnen aanleiding geven tot baarmoederhalskanker en de typen HPV 16 en HPV 18 geven hierop de hoogste kans. Het HPV virus kan daarnaast ook kanker aan de schaamlippen, vagina en anus veroorzaken en ook zijn er relaties met bepaalde vormen van keelkanker gelegd. De zgn. laag risico typen HPV zijn o.a. verantwoordelijk voor genitale wratten bij zowel de man als de vrouw.

8 op de 10 vrouwen en mannen in Nederland raakt wel eens besmet met het virus. HPV kan heel lang ongemerkt in het lichaam aanwezig zijn, maar het afweersysteem ruimt het virus meestal vanzelf weer op. Dit proces duurt gemiddeld één tot anderhalf jaar. In sommige gevallen echter kan het lichaam het HPV virus niet zelf opruimen en blijft het virus aanwezig. Onder invloed van het virus kunnen lichaamscellen zich gaan veranderen waarbij uiteindelijk (baarmoederhals)kanker kan ontstaan.

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Het kan 10 tot 15 jaar duren voordat een HPV infectie zich ontwikkelt tot baarmoederhalskanker. Daarom komt dit het meeste voor bij vrouwen vanaf 30 jaar. Baarmoederhalskanker kan veelal voorkomen worden indien eventuele afwijkende cellen bijtijds worden ontdekt en verwijderd. Sinds 1988 worden vrouwen opgeroepen voor het bevolkingsonderzoek op baarmoederhalskanker, met als doel afwijkende cellen in een vroeg stadium te kunnen ontdekken. Door het afnemen van een uitstrijkje worden baarmoederhalscellen op hun uiterlijk gecontroleerd. Indien afwijkende cellen worden gevonden kan vervolgens een behandeling worden gestart.

Nadat HPV als oorzaak van baarmoederhalskanker werd aangetoond, zijn er tests ontwikkeld om het virus op eenvoudige wijze aan te kunnen tonen. Middels vaccinatie bestaat inmiddels ook de mogelijkheid om zichzelf te beschermen tegen het HPV virus. Men kan zich laten vaccineren tegen de twee belangrijkste veroorzakers van baarmoederhalskanker, de HPV typen 16 en 18.

Preventieve vaccinatie HPV 16 en HPV 18

Sinds september 2009 worden meisjes van 12 jaar opgeroepen voor preventieve vaccinatie tegen HPV. Maar ook vrouwen die vanwege hun leeftijd niet meer in aanmerking komen voor het rijksvaccinatieprogramma kunnen zich nog altijd preventief laten vaccineren. Wetenschappelijk onderzoek naar het effect van vaccinatie tegen de HPV typen 16 en 18 heeft echter aangetoond dat vaccinatie niet zinvol is wanneer gestart wordt op het moment dat er een besmetting aanwezig is. Dat kan het geval zijn vanaf het moment dat de te vaccineren persoon seksueel actief is. Als dit nog niet het geval is, dan is de kans op aanwezigheid van een HPV virus type erg klein, maar bedenk daarbij dat ook bij intiem huidcontact er al een kleine kans op overdracht van het HPV virus bestaat.

Vaccineren zonder te weten of de persoon eventueel drager is van een of beide typen HPV kan dus onzekerheid geven over de effectiviteit van de vaccinatie. Deze onzekerheid kan eenvoudig worden weggenomen, door van te voren een HPV test uit te laten voeren. Veel vrouwen vinden het echter niet prettig om een uitstrijkje en/of HPV test uit te laten voeren door de huisarts, waardoor zij het nemen van deze stap vaak uitstellen of uiteindelijk helemaal niet meer zetten. Hier biedt de zelfafnametest voor HPV een uitkomst.